{"id":15389,"date":"2019-09-11T20:05:15","date_gmt":"2019-09-11T18:05:15","guid":{"rendered":"http:\/\/insiderfx.pl\/?p=15389"},"modified":"2026-03-22T20:13:31","modified_gmt":"2026-03-22T19:13:31","slug":"wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/insiderfx.pl\/en\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/","title":{"rendered":"Wra\u017cliwo\u015b\u0107 szwajcarskiego eksportu na kurs walutowy"},"content":{"rendered":"

Kiedy w styczniu 2015 roku centralny bank Szwajcarii (SNB) zszokowa\u0142 uczestnik\u00f3w rynku decyduj\u0105c si\u0119 na porzucenie polityki obrony kursu helweckiej waluty w relacji do euro, pojawi\u0142o si\u0119 wiele g\u0142os\u00f3w sugeruj\u0105cych mocne hamowane szwajcarskiego eksportu na skutek gwa\u0142townej aprecjacji krajowej waluty (musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce sam r\u00f3wnie\u017c zalicza\u0142em si\u0119 do tego grona<\/a>). Z perspektywy czasu mo\u017cna stwierdzi\u0107, \u017ce mocnego hamowania szwajcarskiego eksportu z pewno\u015bci\u0105 nie by\u0142o, cho\u0107 gospodarka do\u015bwiadczy\u0142a jednego kwarta\u0142u z ujemn\u0105 (kwartaln\u0105) dynamik\u0105 PKB. Zachodzi wi\u0119c pytanie, w czym tkwi odporno\u015b\u0107 eksportu Szwajcarii na szoki ze strony kursu walutowego. Zwa\u017cywszy na fakt, \u017ce od kwietnia kurs EURCHF zni\u017ckowa\u0142 ju\u017c o blisko 5%, zasadnym wydaje si\u0119 zbadanie tego zjawiska na grudnie ekonometrycznym. Niniejsze opracowanie analizuje ww. zagadnienie na poziomie sektorowym.<\/p>\n

W cz\u0119\u015bci pierwszej omawiana jest struktura geograficzna szwajcarskiego eksportu towar\u00f3w. W cz\u0119\u015bci drugiej przedstawione jest por\u00f3wnanie eksportu Szwajcarii z wybranymi pa\u0144stwami. Cz\u0119\u015b\u0107 trzecia przedstawia opis i struktur\u0119 danych wzi\u0119tych do badania. Wyniki analizy ekonometrycznej przedstawione s\u0105 w cz\u0119\u015bci czwartej. Cz\u0119\u015b\u0107 pi\u0105ta przedstawia wnioski p\u0142yn\u0105ce z niniejszego badania.<\/p>\n

I. Zarys struktury szwajcarskiego handlu<\/h4>\n
\"\"<\/a>
Szwajcarski handel zagraniczny (salda towar\u00f3w), \u017ar\u00f3d\u0142o: Macrobond, InsiderFX Research<\/figcaption><\/figure>\n

Na wst\u0119pie przedstawmy poniek\u0105d obraz historyczny oraz fakt, \u017ce szwajcarski eksport wykazywa\u0142 w przesz\u0142o\u015bci zdecydowanie mniejsz\u0105 zmienno\u015b\u0107 (tj. nie spada\u0142 tak dramatycznie w okresach \u015bwiatowego spowolnienia i nie r\u00f3s\u0142 dynamicznie w okresach wzrostu aktywno\u015bci gospodarczej). Pierwsza grafika przedstawia roczne dynamiki eksportu oraz importu Szwajcarii wraz z wk\u0142adem poszczeg\u00f3lnych pa\u0144stw do tych szereg\u00f3w. Niniejsze dane prezentowane s\u0105 we franku szwajcarskim, w cenach bie\u017c\u0105cych, a szeregi nie zosta\u0142y korygowane o czynniki sezonowe. Ponadto, w celu wyg\u0142adzenia, dane o handlu zagranicznym towar\u00f3w zosta\u0142y zaprezentowane w uj\u0119ciu dwunastomiesi\u0119cznej sumy krocz\u0105cej i jej rocznej dynamiki. Ju\u017c pogl\u0105dowa analiza wskazuje, \u017ce od pocz\u0105tku tysi\u0105clecia szwajcarski import wykazywa\u0142 wi\u0119ksze amplitudy waha\u0144 w por\u00f3wnaniu z eksportem.<\/p>\n

Spogl\u0105daj\u0105c na g\u00f3rn\u0105 cze\u015b\u0107 wykresu mo\u017cemy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce po styczniu 2015 roku (porzucenie polityki obrony kursu walutowego) nie nast\u0105pi\u0142 dramatyczny spadek eksportu towar\u00f3w, a w analizowanym uj\u0119ciu dynamika spadku nie przekroczy\u0142a w najgorszym okresie -3%. Warto\u015bci te by\u0142y niepor\u00f3wnywalnie ni\u017csze w zestawieniu z zapa\u015bci\u0105 w okresie kryzysu subprime<\/em>. Co warte odnotowania, eksport do dw\u00f3ch istotnych kraj\u00f3w – Wielka Brytania oraz USA – nie odnotowa\u0142 w tym okresie w og\u00f3le ujemnej dynamiki. Mo\u017cna wi\u0119c przypuszcza\u0107, \u017ce elastyczno\u015b\u0107 szwajcarskiego eksportu wzgl\u0119dem kursu franka do funta szterlinga oraz do ameryka\u0144skiego dolara jest ni\u017csza od tej\u017ce wzgl\u0119dem kursu franka do euro. Niemniej jednak nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, i\u017c przyt\u0142aczaj\u0105ca wi\u0119kszo\u015b\u0107 szwajcarskiego eksportu kierowana jest na rynek europejski (do wymienionych dw\u00f3ch pa\u0144stw trafia jednak wci\u0105\u017c oko\u0142o 20% eksportu towar\u00f3w), st\u0105d w uj\u0119ciu zagregowanym to kurs EURCHF powinien by\u0107 najistotniejszy.<\/p>\n

Wp\u0142yw ujemnych st\u00f3p na sektor bankowy strefy euro<\/a><\/p>\n

Interesuj\u0105ce mo\u017ce by\u0107 ponadto zachowanie po stronie importu d\u00f3br, kt\u00f3rych roczna dynamika w tym samym okresie (tj. g\u0142\u00f3wnie w roku 2015) wyra\u017anie si\u0119 cofn\u0119\u0142a, do najni\u017cszego poziomu od czasu kryzysu finansowego. Teoretycznie mo\u017cna by\u0142o oczekiwa\u0107 przyspieszenia importu ze wzgl\u0119du na obni\u017cenie cen importowych z punktu widzenia Szwajcar\u00f3w. Niemniej nic takiego nie mia\u0142o miejsca, a dynamika importu spada\u0142a nawet w pobli\u017cu 7%. Trzeba r\u00f3wnie\u017c bra\u0107 pod uwag\u0119, \u017ce wraz z porzuceniem polityki obrony kursu EURCHF na poziomie 1,2000 SNB r\u00f3wnie\u017c zdecydowa\u0142 si\u0119 na mocn\u0105 obni\u017ck\u0119 st\u00f3p procentowych (oprocentowanie depozyt\u00f3w na \u017c\u0105danie spad\u0142o do -0,75% z 0% i pozostaje na tym poziomie do dzisiaj). Gwa\u0142towna reakcja po stronie importu by\u0107 mo\u017ce wynika\u0142a ze \u015brodowiska deflacyjnego w Szwajcarii, kiedy to w 2015 roku roczna dynamika wska\u017anika CPI spad\u0142a do -1,5% i pozosta\u0142a poni\u017cej zera a\u017c do ko\u0144ca 2016 roku. Takie wnioski mo\u017cna wyci\u0105ga\u0107 na gruncie teorii ekonomii, i\u017c konsumenci odk\u0142adaj\u0105 decyzje zakupowe do\u015bwiadczaj\u0105c spadk\u00f3w cen. W przypadku importu r\u00f3wnie\u017c nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107, i\u017c handel z USA by\u0142 relatywnie ma\u0142o dotkni\u0119ty spadkiem popytu wewn\u0119trznego w Szwajcarii.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Saldo obrot\u00f3w towarowych Szwajcarii, \u017ar\u00f3d\u0142o: Macrobond, InsiderFX Research<\/figcaption><\/figure>\n

Splot relatywnie stabilnej dynamiki eksportu oraz zapa\u015b\u0107 w imporcie sprawi\u0142y, i\u017c po poczynaniach SNB z pocz\u0105tku 2015 roku tempo nadwy\u017cki handlowej (saldo towar\u00f3w) przyspieszy\u0142o i w nied\u0142ugim czasie zbli\u017cy\u0142o si\u0119 w rejon 40 mld CHF. Po tym okresie nast\u0105pi\u0142a korekta tej\u017ce nadwy\u017cki, g\u0142\u00f3wnie przez mocne odbicie importu, po czym ponownie tempo wzrostu eksportu towar\u00f3w przewy\u017csza\u0142o tempo importu tych\u017ce. Mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, \u017ce od pocz\u0105tku tysi\u0105clecia Szwajcaria budowa\u0142a stabilnie pozycj\u0119 swojego eksportu na \u015bwiecie, a eksport netto nie do\u015bwiadcza\u0142 istotniejszych spadk\u00f3w nawet w okresie kryzysu subprime<\/em> czy kryzysu zad\u0142u\u017cenia strefy euro. Dowodem takiego trendu jest fakt, \u017ce udzia\u0142 eksportu towar\u00f3w w PKB wzr\u00f3s\u0142 z poni\u017cej 35% w roku 2000 do 47% obecnie. Maj\u0105c jednak na uwadze, \u017ce wra\u017cliwo\u015b\u0107 eksportu szwajcarskich d\u00f3br jest relatywnie niska, rosn\u0105cy udzia\u0142 eksportu w PKB wcale nie musi oznacza\u0107 wi\u0119kszej cykliczno\u015bci wzrostu gospodarczego. Powy\u017cej om\u00f3wiona zosta\u0142a struktura szwajcarskiego handlu pod k\u0105tem geograficznym, w dalszej cz\u0119\u015bci analizy uwaga zostanie skupiona na poziome sektorowym w celu wyr\u00f3\u017cnienia segment\u00f3w odpowiadaj\u0105cych ze relatywnie nisk\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 eksportu d\u00f3br na kurs franka szwajcarskiego wzgl\u0119dem euro.<\/p>\n

II. Por\u00f3wnanie zagraniczne<\/h4>\n

W celu uwypuklenia faktu, \u017ce szwajcarski eksport wydaje si\u0119 relatywnie ma\u0142o cykliczny na tle najwi\u0119kszych gospodarek \u015bwiata, dokonane zosta\u0142o por\u00f3wnaniu eksportu towar\u00f3w czterech pa\u0144stw – strefy euro, USA, Japonii oraz Szwajcarii. Taka, a nie inna grupa por\u00f3wnawcza, zosta\u0142a wybrana w celu zredukowania wp\u0142ywu waha\u0144 eksportu danego pa\u0144stwa w odpowiedzi na zmiany kursu walutowego, kt\u00f3ry to z kolei wynika z kondycji globalnej gospodarki. Innymi s\u0142owy, waluty analizowanych gospodarek uwa\u017cane s\u0105 za wzgl\u0119dnie bezpieczne, st\u0105d zwykle zyskuj\u0105 na warto\u015bci w obliczu spowolnienia, tudzie\u017c kryzysu (wyj\u0105tkiem jest tutaj strefa euro, kt\u00f3ra zosta\u0142a jednak w\u0142\u0105czona ze wzgl\u0119du na istotno\u015b\u0107 dla szwajcarskiego handlu zagranicznego). Maj\u0105c w koszyku takie kraje redukowany jest wi\u0119c wp\u0142yw deprecjacji\/aprecjacji kurs walutowego wynikaj\u0105cej z obaw dotycz\u0105cych globalnego wzrostu gospodarczego.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Por\u00f3wnanie eksportu towar\u00f3w mi\u0119dzy wybranymi krajami pocz\u0105wszy od roku 2000, \u017ar\u00f3d\u0142o: Macrobond, InsiderFX Research<\/figcaption><\/figure>\n

Prezentowane szeregi wyra\u017cone s\u0105 w walutach lokalnych i cenach bie\u017c\u0105cych. Podobnie jak w pierwszej cz\u0119\u015bci niniejszego opracowania, dane nie zosta\u0142y skorygowane o czynniki sezonowe, a dynamika zmian prezentowana jest w uj\u0119ciu dwunastomiesi\u0119cznej sumy. G\u00f3rna cz\u0119\u015b\u0107 grafiki sygnalizuje, \u017ce japo\u0144ski eksport towar\u00f3w by\u0142 na przestrzeni ostatnich lat najbardziej wahliwy, do\u015bwiadczy\u0142 najwi\u0119kszego t\u0105pni\u0119cia podczas kryzysu finansowego i pozostawa\u0142 relatywnie bardziej zmienny od tego czasu. Analiza pogl\u0105dowa sugeruje r\u00f3wnie\u017c, i\u017c eksport d\u00f3br strefy euro oraz Stan\u00f3w Zjednoczonych by\u0142 zbli\u017cony do siebie z wyj\u0105tkiem lat 2000-2003, 2008 oraz 2015-2016. Zdecydowanie najmniejsz\u0105 cykliczno\u015b\u0107 wykazywa\u0142 w analizowanym okresie eksport szwajcarskich d\u00f3br. W tym miejscu zaznaczy\u0107 nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce eksport szwajcarski pozostawa\u0142 relatywnie ma\u0142o zmienny, pomimo znacznej aprecjacji franka, kt\u00f3ra od pocz\u0105tku 2000 roku wynios\u0142a ponad 50% (na podstawie indeks\u00f3w TWI Deutsche Bank). W tym samym okresie kurs euro wzr\u00f3s\u0142 o blisko 20%, za\u015b kursy ameryka\u0144skiego dolara oraz japo\u0144skiego jena zni\u017ckowa\u0142y odpowiednio o 12% i 21%<\/p>\n

Dolna cz\u0119\u015b\u0107 grafiki potwierdza z kolei w spos\u00f3b liczbowy domys\u0142y zaobserwowane na rocznych dynamikach eksportu towar\u00f3w wybranych pa\u0144stw. Od pocz\u0105tku 2000 roku, najwi\u0119ksz\u0105 amplitud\u0119 waha\u0144 zaobserwowa\u0107 mogli\u015bmy w japo\u0144skim eksporcie, nast\u0119pnie kolejno w USA, strefie euro i na ko\u0144cu w Szwajcarii. Pod wzgl\u0119dem odchylenia standardowego, wida\u0107 r\u00f3wnie\u017c jak mocno Szwajcaria odstaje od reszty grupy por\u00f3wnawczej, tj. jak niewielk\u0105 amplitud\u0119 waha\u0144 wykazywa\u0142 jej eksport d\u00f3br w analizowanym okresie. Liczby zdaj\u0105 si\u0119 podpiera\u0107 hipotez\u0119, i\u017c szwajcarski eksport jest zdecydowanie mniej wra\u017cliwy na zmiany kursu walutowego, przede wszystkim w por\u00f3wnaniu do strefy euro, kt\u00f3rej kurs (w uj\u0119ciu TWI) w analogicznym okresie r\u00f3wnie\u017c uleg\u0142 aprecjacji. W kolejnej cz\u0119\u015bci pracy omawiane s\u0105 dane, na kt\u00f3rych niniejsze badanie zosta\u0142o przeprowadzone, a tak\u017ce prezentowana jest struktura szwajcarskiego eksportu towar\u00f3w na poziomie sektorowym.<\/p>\n

III. Opis danych i zarys koncepcji badania<\/h4>\n

Do badania wykorzystano miesi\u0119czne dane o warto\u015bci eksportu wyra\u017conym we franku szwajcarskim w cenach bie\u017c\u0105cych, kt\u00f3re pochodz\u0105 z bazy Macrobond pocz\u0105wszy od stycznia 1988 roku, a\u017c do lipca 2019 roku, co \u0142\u0105cznie da\u0142o 379 obserwacji (wyj\u0105tkiem by\u0142 sektor zajmuj\u0105cy si\u0119 wyrobem materia\u0142\u00f3w papierowych, gdzie z uwagi na jednorazowy skok w warto\u015bci eksportu w lipcu zdecydowano si\u0119 ograniczy\u0107 pr\u00f3b\u0119 o 1, tj. do czerwca 2019). Surowe szeregi czasowe by\u0142y pierwotnie niewyr\u00f3wnane sezonowo, niemniej przeprowadzono korekt\u0119 o czynniki sezonowe za pomoc\u0105 metody TRAMO\/SEATS (jedynie szereg obrazuj\u0105cy kurs waluty EURCHF nie zosta\u0142 odsezonowany). Wszystkie obliczenia w analizie ekonometrycznej zosta\u0142y wykonane przy u\u017cyciu oprogramowania EViews.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Opis danych wraz z przedstawieniem warto\u015bci krytycznych (P) dla testu ADF na badanie stacjonarno\u015bci, ocena testu LM na badanie autokorelacji oraz dwa kryteria informacyjne Akaike<\/em> (AIC) i Schwarza<\/em> (SC), \u017ar\u00f3d\u0142o: obliczenia w\u0142asne przy u\u017cyciu EViews<\/figcaption><\/figure>\n

Na wst\u0119pie warto om\u00f3wi\u0107 pokr\u00f3tce poszczeg\u00f3lne sektory, na jakie zosta\u0142 podzielony szwajcarski eksport towar\u00f3w. Do sektora chemicznego („Chemia_SA”) poza wszelkiego rodzaju produktami chemicznymi zaliczany jest r\u00f3wnie\u017c przemys\u0142 farmaceutyczny, co czyni ten sektor najbardziej znacz\u0105cym, kt\u00f3rego udzia\u0142 ustalono na 43,9% (udzia\u0142y poszczeg\u00f3lnych sektor\u00f3w zosta\u0142y okre\u015blone za pomoc\u0105 \u015bredniej za ostatnie 24 miesi\u0105ce). Sektor „Energia_SA” tyczy si\u0119 stricte<\/em> eksportu energii elektrycznej, z kolei w sektorze „Instrumenty_Precyzyjne_SA” znajduj\u0105 si\u0119 takie dobra jak bi\u017cuteria czy r\u00f3\u017cnego rodzaju zegarki. Sektory „Metale_SA”, „Minera\u0142y_SA”, „Odzie\u017c_SA” oraz „Papier_SA” s\u0105 intuicyjne i nie wydaj\u0105 si\u0119 wymaga\u0107 pog\u0142\u0119bionego opisu. Do sektora „Plastik_SA” opr\u00f3cz r\u00f3\u017cnego rodzaju wyrob\u00f3w plastikowych zaliczamy r\u00f3wnie\u017c wyroby sk\u00f3rzane i gumowe. Na sektor „Pojazdy_SA” sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 samochody, czy te\u017c pojazdy szynowe. Do sektora „Rolnictwo_SA” zaliczamy \u017cywno\u015b\u0107, przemys\u0142 le\u015bny oraz rybo\u0142\u00f3wstwo. Wreszcie do sektora „Urz\u0105dzenia_SA” wliczamy r\u00f3\u017cnego rodzaju sprz\u0119t elektryczny, maszyny dla gospodarstw domowych czy firm. Do kategorii „Inne_SA” zaliczono pozosta\u0142\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 eksportu jak na przyk\u0142ad instrumenty muzyczne, zabawki i sprz\u0119t sportowy. Reasumuj\u0105c, eksport d\u00f3br Szwajcarii skoncentrowany jest g\u0142\u00f3wnie w dw\u00f3ch sektorach – chemicznym oraz instrument\u00f3w precyzyjnych – stanowi\u0105cych \u0142\u0105cznie blisko 65% og\u00f3\u0142u eksportu. W po\u0142\u0105czeniu z trzecim najwi\u0119kszym sektorem – urz\u0105dze\u0144 – udzia\u0142 w og\u00f3le eksportu si\u0119ga okolic 80%.<\/p>\n

Wszystkie zmienne zosta\u0142y poddane testowi na wyst\u0119powanie pierwiastka jednostkowego, kt\u00f3rego istnienie oznacza brak stacjonarno\u015bci w danym szeregu. Testem, kt\u00f3ry pos\u0142u\u017cy\u0142 do sprawdzenia hipotezy o istnieniu pierwiastka jednostkowego, by\u0142 test Augmented Dickey-Fuller<\/em> (ADF). W trzeciej kolumnie przedstawione zosta\u0142y warto\u015bci krytyczne dla analizowanych zmiennych (surowe szeregi czasowe), kt\u00f3re zgodnie z oczekiwaniami wskaza\u0142y wyst\u0119powanie pierwiastka jednostkowego we wszystkich zmiennych. W celu sprowadzenia analizowanych szereg\u00f3w do postaci stacjonarnej, dokonano przekszta\u0142cenia do poziomu pierwszych r\u00f3\u017cnic. Tak przekszta\u0142cone szeregi zosta\u0142y ponownie poddane testowi ADF, a kolumna czwarta prezentuje warto\u015bci krytyczne dla tego testu. Jak mo\u017cna zauwa\u017cy\u0107, wszystkie szeregi staj\u0105 si\u0119 stacjonarne na poziomie pierwszych r\u00f3\u017cnic. Tak przekszta\u0142cone zmienne zosta\u0142y poddane dalszej analizie ekonometrycznej.<\/p>\n

Moja przysz\u0142a emerytura \u2013 analiza zmienionego systemu<\/a><\/p>\n

Kolejnym krokiem w badaniu by\u0142o oszacowanie niezale\u017cnych modeli wektorowej autoregresji (VAR), gdzie w ka\u017cdym z nich zmiennymi endogenicznymi by\u0142y kurs EURCHF oraz warto\u015bci eksportu danego sektora. Pierwotnie modele by\u0142y oszacowane na surowych szeregach (po uwzgl\u0119dnieniu sezonowo\u015bci) w celu okre\u015blenia odpowiedniego rz\u0119du op\u00f3\u017anienia na podstawie kryterium AIC i SC. Szare pola oznaczaj\u0105 fakt, z jakiego kryterium skorzystano przy danym modelu, przy czym zaznaczy\u0107 nale\u017cy, i\u017c w dalszej cz\u0119\u015bci analizy korzystano wy\u0142\u0105cznie z pierwszych r\u00f3\u017cnic zmiennych. Wyb\u00f3r odpowiedniego kryterium informacyjnego podyktowany by\u0142 wynikiem testu LM na autokorelacj\u0119 sk\u0142adnika losowego. W powy\u017cszej tabeli podkre\u015blono, \u017ce we wszystkich oszacowanych modelach usuni\u0119ta zosta\u0142a autokorelacja odpowiedniego rz\u0119du wynikaj\u0105cego z u\u017cytego kryterium informacyjnego.<\/p>\n

IV. Wyniki modelowania<\/h4>\n

Modelowanie ekonometryczne zosta\u0142o przeprowadzone z u\u017cyciem modelu wektorowej autoregresji (VAR) po uprzednim zbadaniu wyst\u0119powania kointegreacji mi\u0119dzy zmiennymi endogenicznymi (w tym podej\u015bciu wszystkie zmienne traktowane s\u0105 w ten spos\u00f3b). Kointegracja definiowana jest jako (Engel, Granger<\/em>) wyst\u0119powanie d\u0142ugoterminowej relacji mi\u0119dzy zmiennymi, kt\u00f3re pojedynczo s\u0105 niestacjonarne, za\u015b ich kombinacja liniowa osi\u0105ga stacjonarno\u015b\u0107. Do weryfikacji hipotezy o istnieniu co najmniej jednego r\u00f3wnania kointegruj\u0105cego skorzystano z testu Johansena<\/em>. Przy czym zauwa\u017cy\u0107 trzeba, i\u017c Johansen<\/em> zaproponowa\u0142 dwa podej\u015bcia: test \u015bladu (trace)<\/em> oraz test najwi\u0119kszej warto\u015bci w\u0142asnej (eigenvalue), <\/em>za\u015b w niniejszym opracowaniu wykorzystano test \u015bladu. Metoda Johansena<\/em> zosta\u0142a zastosowana do ka\u017cdego sektora eksportowego Szwajcarii wraz z kursem EURCHF, co \u0142\u0105cznie da\u0142o 12 r\u00f3\u017cnych kombinacji. Wyniki testu przedstawione zosta\u0142y w tabeli wraz z hipotezami oraz warto\u015bciami krytycznymi.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Wyniki testu Johansena<\/em> na wyst\u0119powanie wektora kointegruj\u0105cego oraz testu przyczynowo\u015bci w sensie Grangera,<\/em> \u017ar\u00f3d\u0142o: obliczenia w\u0142asne przy u\u017cyciu EViews<\/figcaption><\/figure>\n

Hipoteza zerowa zak\u0142ada brak wyst\u0119powania r\u00f3wnania kointegruj\u0105cego, wobec hipotezy alternatywnej o istnieniu co najmniej jednego takiego r\u00f3wnania (w naszym przypadku procedura ko\u0144czy si\u0119 na tym etapie ze wzgl\u0119du na ilo\u015b\u0107 zmiennych). W ostatniej kolumnie zaprezentowane zosta\u0142y warto\u015bci krytyczne wraz z r\u00f3\u017cnymi poziomami istotno\u015bci (* – istotno\u015b\u0107 przy p<0,1; ** – istotno\u015b\u0107 przy p<0,05; *** istotno\u015b\u0107 przy p<0,01). We wszystkich przypadkach stwierdzono brak kointegracji przy poziomie istotno\u015bci 0,05. Z kolei w dw\u00f3ch przypadkach – sektorze chemicznym oraz rolnictwie – stwierdzono wyst\u0119powanie kointegracji przy poziomie istotno\u015bci 0,1. Bior\u0105c jednak pod uwag\u0119, \u017ce za bazowy poziom istotno\u015bci w niniejszym badaniu przyj\u0119to poziom 5%, wed\u0142ug testu Johansena<\/em> nie stwierdzono istnienia kointegracji. Wobec takiego rezultatu zasadnym by\u0142o dalsze post\u0119powanie ekonometryczne z wykorzystanie modelu VAR, bez konieczno\u015bci korzystania z wektorowego modelu korekty b\u0142\u0119dem (VECM).<\/p>\n

Kolejnym krokiem analizy ekonometrycznej by\u0142o zbadanie przyczynowo\u015bci w sensie Grangera<\/em> mi\u0119dzy parami zmiennych (na tej samej zasadnie co w przypadku testu na wyst\u0119powanie r\u00f3wnania kointegruj\u0105cego). W celu sprawdzenia hipotezy o wyst\u0119powania przyczynowo\u015bci, pierwszym krokiem by\u0142o doprowadzenie wszystkich zmiennych do postaci stacjonarnej, co zosta\u0142o uzyskane poprzez ich zr\u00f3\u017cnicowanie (jak opisano wy\u017cej). Tak przekszta\u0142cone zmienne testowano u\u017cywaj\u0105c rz\u0119du op\u00f3\u017anienia wskazanego przez kryterium AIC lub SC, zgodnie z metodologi\u0105 opisan\u0105 wy\u017cej. Wyniki testowania wskaza\u0142y, \u017ce w dziewi\u0119ciu przypadkach (chemia, energia, metale, minera\u0142y, odzie\u017c, papier, plastik, rolnictwo i urz\u0105dzenia) stwierdzono wyst\u0119powanie przyczynowo\u015bci ze strony kursu walutowego w kierunku eksportu danego sektora. Nale\u017cy zauwa\u017cy\u0107 r\u00f3wnie\u017c, i\u017c z owych dziewi\u0119ciu przypadk\u00f3w, a\u017c w siedmiu hipoteza zerowa, o braku wyst\u0119powania przyczynowo\u015bci, zosta\u0142a odrzucona przy poziomie istotno\u015bci 0,01. \u015awiadczy to o relatywnie silnej relacji, kt\u00f3ra obecna jest mi\u0119dzy innymi w przypadku najwa\u017cniejszego sektora chemicznego. Pozostaj\u0105c przy sektorze chemicznym nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c zauwa\u017cy\u0107, \u017ce istotna przyczynowo\u015b\u0107 (cho\u0107 przy poziomie istotno\u015bci 0,05) wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c w drug\u0105 stron\u0119, tj. ze strony eksportu do kursu walutowego. Niemniej jednak, taki schemat widoczny jest tylko przy relatywnie niewielkiej liczbie op\u00f3\u017anie\u0144 (w tym przypadku 8), za\u015b wraz z zwi\u0119kszaniem ich liczby, relacja staje si\u0119 jednokierunkowa, tj. ze strony kursu walutowego w kierunku eksportu. Taki sam schemat mamy w przypadku wyrob\u00f3w papierowych, tam jednak dwukierunkowa relacja nie zanika z czasem. Sektor ten jednak stanowi zaledwie 0,7% og\u00f3\u0142u szwajcarskiego eksportu towar\u00f3w, st\u0105d nie powinien on istotnie wp\u0142ywa\u0107 na ko\u0144cowy wynik badania.<\/p>\n

W przypadku dw\u00f3ch sektor\u00f3w (pojazdy oraz inne) nie stwierdzono wyst\u0119powania przyczynowo\u015bci w \u017cadnym kierunku przy domy\u015blnej liczbie op\u00f3\u017anie\u0144. Po wyd\u0142u\u017ceniu liczby op\u00f3\u017anie\u0144, nie stwierdzono \u017cadnej zale\u017cno\u015bci w kategorii zbudowanej z pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci eksportu. W przypadku pojazd\u00f3w zwi\u0119kszona liczba op\u00f3\u017anie\u0144 doprowadzi\u0142a do wniosku, i\u017c to eksport tego sektora jest przyczyn\u0105 w sensie Grangera<\/em> dla kursu EURCHF. Najciekawiej wygl\u0105da kwestia zwi\u0105zana z sektorem instrument\u00f3w precyzyjnych, kt\u00f3ry jest drugim po chemicznym najwa\u017cniejszym segmentem w szwajcarskim eksporcie towar\u00f3w. W kr\u00f3tkim okresie to eksport tego sektora jest przyczyn\u0105 w sensie Grangera<\/em> dla kursu EURCHF (cho\u0107 przy poziomie istotno\u015bci tylko 0,1). Po zwi\u0119kszeniu liczby op\u00f3\u017anie\u0144 okazuje si\u0119, \u017ce relacja ta jest zachowana, ale jej si\u0142a ro\u015bnie a\u017c do 17 op\u00f3\u017anienia, gdzie osi\u0105ga istotno\u015b\u0107 przy poziomie 0,05.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Funkcja odpowiedzi na impuls ze strony EURCHF na eksport towar\u00f3w danego sektora, \u017ar\u00f3d\u0142o: obliczenia w\u0142asne przy u\u017cyciu EViews<\/figcaption><\/figure>\n

Kolejnym krokiem by\u0142o oszacowanie modeli VAR, ich weryfikacja oraz przeprowadzenie analizy funkcji odpowiedzi na impuls (tj. sytuacja szoku walutowego). Analiza ta przeprowadzona zosta\u0142a dwuetapowo. Na wst\u0119pie uzyskano wyniki szoku walutowego (definiowanego jak wzrost zmiennej EURCHF o jednego odchylenie standardowe) na eksport towar\u00f3w danego sektora, a nast\u0119pnie w wynikach tych uwzgl\u0119dniono wagi poszczeg\u00f3lnych sektor\u00f3w w og\u00f3le szwajcarskiego eksportu. Wynikiem drugiego kroku by\u0142a dekompozycja funkcji odpowiedzi na impuls ze strony kursu EURCHF. Do analizy przyj\u0119to okres 36 miesi\u0119cy, kt\u00f3ry to zosta\u0142 od\u0142o\u017cony na osi odci\u0119tych. Na osi rz\u0119dnych widniej\u0105 natomiast warto\u015bci liczbowe pozwalaj\u0105ce na ocen\u0119 si\u0142y odpowiedzi na impuls ze strony kursu walutowego. Ze wzgl\u0119du na fakt, \u017ce w podej\u015bciu tym skorzystano ze zmiennych w postaci pierwszych r\u00f3\u017cnic, warto\u015bci liczbowe nie s\u0105 interpretowane. Nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c wspomnie\u0107, i\u017c wykresy przedstawiaj\u0105 skumulowane funkcje odpowiedzi na impuls, st\u0105d brak zmian i stabilizacja danego wykresu funkcji oznacza trwa\u0142\u0105 zmian\u0119.<\/p>\n

Zaczynaj\u0105c od g\u00f3rnej cz\u0119\u015bci wykresu nale\u017cy przede wszystkim zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w zdecydowanej wi\u0119kszo\u015bci sektor\u00f3w funkcja osi\u0105ga swoj\u0105 warto\u015b\u0107 docelow\u0105 relatywnie szybko, bo ju\u017c po oko\u0142o 6-8 miesi\u0105cach. Ponadto, warto\u015bci docelowe s\u0105 relatywnie niewielkie. Odpowied\u017a najwi\u0119kszego sektora chemicznego na szok walutowy przebiega do\u015b\u0107 dynamicznie na pocz\u0105tku, tj. ro\u015bnie zdecydowanie po pierwszym okresie, nast\u0119pnie mamy do czynienia ze stabilizacj\u0105, po czym nast\u0119puje kolejny gwa\u0142towny skok po okresie numer cztery. W okresach 7-8 nast\u0119puje korekta poprzednich spadk\u00f3w, a w kolejnych okresach stabilizacja na bardzo neutralnym poziomie (warto\u015b\u0107 docelowa funkcji zostaje osi\u0105gni\u0119ta po oko\u0142o 17 okresach). Podobny przebieg funkcji ma miejsce r\u00f3wnie\u017c w przypadku sektora urz\u0105dze\u0144, gdzie w pierwszych pi\u0119ciu okresach nast\u0119puje akumulacja pozytywnej reakcji na wzrost EURCHF, nast\u0119pnie dochodzi do lekkiego wygaszenia tego ruchu, a w kolejnych okresach – w przeciwie\u0144stwie do sektora chemicznego – nast\u0119puje powolna akumulacja pozytywnej reakcji na szok walutowy. Warto r\u00f3wnie\u017c zaznaczy\u0107, \u017ce stabilizacja funkcji nast\u0119puje po znacznie d\u0142u\u017cszym czasie w por\u00f3wnaniu z segmentem chemicznym, a warto\u015b\u0107 docelowa zostaje osi\u0105gni\u0119ta po oko\u0142o 30 okresach (tj. 2,5 roku). Z innym przebiegiem funkcji mamy do czynienia w przypadku sektora metalowego oraz odzie\u017cowego, gdzie wzrosty od pocz\u0105tku akumuluj\u0105 si\u0119 w umiarkowany tempie, a w kolejnych okresach w\u0142a\u015bciwie nie do\u015bwiadczamy cho\u0107by lekkiej korekty tych\u017ce funkcji. Zamiast tego nast\u0119puje powolna stabilizacja na relatywnie podwy\u017cszonych poziomach. Ostatnim sektorem godnym analizy s\u0105 instrumenty precyzyjne (drugi co do wielko\u015bci segment eksportu towar\u00f3w Szwajcarii), gdzie po pierwszych 3-4 okresach nast\u0119puje powolna akumulacja pozytywnej odpowiedzi na szok walutowy, kt\u00f3ra nast\u0119pnie r\u00f3wnie szybko wygasa (warto\u015b\u0107 docelowa zostaje osi\u0105gni\u0119ta ju\u017c po oko\u0142o 9-10 okresach). Stabilizacja ma miejsce na wzgl\u0119dnie niskim poziomie. Warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce impulsy z \u017cadnego sektora nie wygasaj\u0105 ca\u0142kowicie, cho\u0107 w niekt\u00f3rych przypadkach, jak cho\u0107by sektor energii czy pojazdy, ich wielko\u015bci s\u0105 tylko marginalnie pozytywne.<\/p>\n

Banki centralne i rola polityki fiskalnej w spowolnieniu<\/a><\/p>\n

Dope\u0142nieniem tej cz\u0119\u015bci analizy jest dekompozycja funkcji odpowiedzi na impuls, kt\u00f3ra uwzgl\u0119dnia wagi poszczeg\u00f3lnych sektor\u00f3w w strukturze szwajcarskiego eksportu towar\u00f3w. Na jej podstawie mo\u017cemy zauwa\u017cy\u0107, \u017ce sektor urz\u0105dze\u0144 odpowiada za dominuj\u0105c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 funkcji odpowiedzi na impuls ze strony kursu EURCHF. Ponadto, sektor instrument\u00f3w precyzyjnych oraz sektor chemiczny – dwa najwi\u0119ksze sektory, kt\u00f3rych \u0142\u0105czna waga to niemal 65% – tylko w bardzo niewielkim stopniu oddzia\u0142uj\u0105 na wzrost pozytywnej reakcji funkcji. To najprawdopodobniej wzgl\u0119dna odporno\u015b\u0107 na szoki walutowe tych dw\u00f3ch sektor\u00f3w odpowiada za nisk\u0105 elastyczno\u015b\u0107 szwajcarskiego eksportu towar\u00f3w og\u00f3\u0142em wzgl\u0119dem kursu walutowego. Zauwa\u017cy\u0107 r\u00f3wnie\u017c trzeba, \u017ce zar\u00f3wno \u015brednia wa\u017cona, jak i \u015brednia niewa\u017cona (zaprezentowana na kolejnym wykresie) funkcji odpowiedzi na impuls wzrostu EURCHF przyjmuj\u0105 bardzo zbli\u017cone warto\u015bci, tj. odpowiednio 0,0062 i 0,0055.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Trwa\u0142e warto\u015bci funkcji odpowiedzi na impuls wraz z wagami poszczeg\u00f3lnych sektor\u00f3w w og\u00f3le szwajcarskiego eksportu towar\u00f3w, \u017ar\u00f3d\u0142o: obliczenia w\u0142asne przy u\u017cyciu EViews<\/figcaption><\/figure>\n

Ostatnim punktem analizy by\u0142o zestawienie trwa\u0142ych zmian w funkcjach odpowiedzi na impuls (tj. po up\u0142ywie 36 okres\u00f3w, gdzie nast\u0119powa\u0142a stabilizacja) wraz z wagami poszczeg\u00f3lnych sektor\u00f3w w ca\u0142kowitym eksporcie towar\u00f3w. Wykres przedstawia r\u00f3wnie\u017c \u015bredni\u0105 niewa\u017con\u0105 funkcji odpowiedzi na impuls w celu lepszej lokalizacji tych sektor\u00f3w, kt\u00f3re w najwi\u0119kszym stopniu odpowiadaj\u0105 za wzgl\u0119dnie nisk\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107 eksportu Szwajcarii na zmiany kursu walutowego. Tylko trzy sektory (urz\u0105dzenia, metale oraz odzie\u017c) znajduj\u0105 si\u0119 powy\u017cej \u015bredniej, za\u015b pozosta\u0142e sektory plasuj\u0105 si\u0119 zdecydowanie poni\u017cej tej\u017ce warto\u015bci. Na uwag\u0119 zas\u0142uguje fakt, \u017ce sektor chemiczny cechuje si\u0119 jedn\u0105 z najni\u017cszych wra\u017cliwo\u015bci wzgl\u0119dem kursu walutowego, co przy jego wadze (43,9%) sprawia, \u017ce w istotny spos\u00f3b uodparnia ca\u0142o\u015b\u0107 szwajcarskiego eksportu na zmiany kursu EURCHF. R\u00f3wnie\u017c drugi najwi\u0119kszy sektor, instrumenty precyzyjne, wykazuje wra\u017cliwo\u015b\u0107 znacznie ni\u017csz\u0105 od \u015bredniej, a jego waga przekracza 20%. Z kolei sektorami najbardziej wra\u017cliwymi na zmiany kursu EURCHF s\u0105 urz\u0105dzenia oraz metale. Tym samym firmy, kt\u00f3re w ostatnim czasie zg\u0142asza\u0142y najwi\u0119ksze obawy ze wzgl\u0119du na aprecjacj\u0119 franka (Schaffner<\/em> – producent komponent\u00f3w elektrycznych, Belimo Holding, OC Oerlikon<\/em> – producenci klimatyzator\u00f3w, Schmolz + Bickenbach<\/em> – producent stali) pochodzi\u0142y z tych dw\u00f3ch sektor\u00f3w (vide<\/em> artyku\u0142 Bloomberga pt. „In Switzerland, the Trade War Is Mixing Up a Painful Cocktail<\/em>„).<\/p>\n

V. Wnioski<\/h4>\n

Celem przeprowadzenia niniejszego badania by\u0142o sprawdzenie, co stoi za relatywn\u0105 odporno\u015bci\u0105 szwajcarskiego eksportu towar\u00f3w na szoki walutowe. Wyniki analizy ekonometrycznej wskaza\u0142y, \u017ce odporno\u015b\u0107 ta uzyskana jest g\u0142\u00f3wnie przez eksport ze strony sektora chemicznego, do kt\u00f3rego wliczamy r\u00f3wnie\u017c przemys\u0142 farmaceutyczny, oraz ze strony instrument\u00f3w precyzyjnych. W pierwszym przypadku mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 o wzgl\u0119dnie niewielkiej elastyczno\u015bci cenowej popytu (tj. medykamenty b\u0119d\u0105 kupowane zawsze, bez wzgl\u0119du na ich cen\u0119). W drugim przypadku w gr\u0119 wchodz\u0105 w du\u017cej mierze dobra wy\u017cszego rz\u0119du, st\u0105d pewn\u0105 rol\u0119 mo\u017ce odgrywa\u0107 tutaj efekt Veblena<\/em>.<\/p>\n

Poznaj czym jest proces planowania finans\u00f3w osobistych<\/a><\/p>\n

Zarys historyczny pokazuje r\u00f3wnie\u017c, \u017ce eksport szwajcarskich d\u00f3br by\u0142 relatywnie odporny na gwa\u0142towne aprecjacje franka, jakie mia\u0142y miejsce w pa\u017adzierniku 2008 i w styczniu 2015. W okresach tych, spadek kursu EURCHF przyjmowa\u0142 skale znacznie wi\u0119ksze ani\u017celi w przypadku szoku zdefiniowanego na potrzeby niniejszego badania (w\u00f3wczas w obydwu przypadkach spadek kursu EURCHF przekracza\u0142 cztery odchylenia standardowe od pi\u0119cioletniej \u015bredniej). Sytuacja ta dzia\u0142a r\u00f3wnie\u017c w drug\u0105 stron\u0119, na przyk\u0142ad we wrze\u015bniu 2011, kiedy to kurs EURCHF podskoczy\u0142 o blisko cztery odchylenia standardowe od pi\u0119cioletniej \u015bredniej. Bior\u0105c pod uwag\u0119 wyniki badania mo\u017cna oczekiwa\u0107, \u017ce szwajcarski wzrost gospodarczy b\u0119dzie wci\u0105\u017c relatywnie odporny na spowolnienia w \u015bwiatowym handlu, co w obecnym \u015brodowisku ma niebagatelne znaczenie. Oszacowania dokonane w niniejszym badaniu wskaza\u0142y, i\u017c d\u0142ugoterminowy wsp\u00f3\u0142czynnik wra\u017cliwo\u015bci eksportu towar\u00f3w na zmiany kursu EURCHF wynosi zaledwie 0,15. Wyniki sygnalizuj\u0105 r\u00f3wnie\u017c relatywnie nisk\u0105 warto\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142czynnika pass-through<\/em> (wp\u0142yw zmian kursu walutowego na inflacj\u0119) dla Szwajcarii, co mo\u017ce by\u0107 istotne dla tamtejszego banku centralnego w obliczu uporczywie silnego franka.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kiedy w styczniu 2015 roku centralny bank Szwajcarii (SNB) zszokowa\u0142 uczestnik\u00f3w rynku decyduj\u0105c si\u0119 na porzucenie polityki obrony kursu helweckiej waluty w relacji do euro, pojawi\u0142o si\u0119 wiele g\u0142os\u00f3w sugeruj\u0105cych mocne hamowane szwajcarskiego eksportu na skutek gwa\u0142townej aprecjacji krajowej waluty (musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce sam r\u00f3wnie\u017c zalicza\u0142em si\u0119 do tego grona). Z perspektywy czasu mo\u017cna stwierdzi\u0107, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":15417,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"elementor_theme","format":"standard","meta":{"_glsr_average":0,"_glsr_ranking":0,"_glsr_reviews":0,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-15389","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-archiwum-analiz"],"yoast_head":"\nWra\u017cliwo\u015b\u0107 szwajcarskiego eksportu na kurs walutowy - InsiderFX | Finanse bez stresu<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Kiedy w styczniu 2015 roku centralny bank Szwajcarii (SNB) zszokowa\u0142 uczestnik\u00f3w rynku decyduj\u0105c si\u0119 na porzucenie polityki obrony kursu helweckiej waluty\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/insiderfx.pl\/en\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wra\u017cliwo\u015b\u0107 szwajcarskiego eksportu na kurs walutowy - InsiderFX | Finanse bez stresu\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Kiedy w styczniu 2015 roku centralny bank Szwajcarii (SNB) zszokowa\u0142 uczestnik\u00f3w rynku decyduj\u0105c si\u0119 na porzucenie polityki obrony kursu helweckiej waluty\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/insiderfx.pl\/en\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"InsiderFX | Finanse bez stresu\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/arkadiuszbalcerowski.insiderfx\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2019-09-11T18:05:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-03-22T19:13:31+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/insiderfx.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/szwajcaria-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"853\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Arkadiusz Balcerowski\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@Insider_FX\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@Insider_FX\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Written by\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Arkadiusz Balcerowski\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"21 minutes\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/\"},\"author\":{\"name\":\"Arkadiusz Balcerowski\",\"@id\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/#\/schema\/person\/761938215d79173b7ff21e0a441c1959\"},\"headline\":\"Wra\u017cliwo\u015b\u0107 szwajcarskiego eksportu na kurs walutowy\",\"datePublished\":\"2019-09-11T18:05:15+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-22T19:13:31+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/\"},\"wordCount\":4179,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/szwajcaria-1.jpg\",\"articleSection\":[\"Archiwum analiz\"],\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/\",\"url\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/\",\"name\":\"Wra\u017cliwo\u015b\u0107 szwajcarskiego eksportu na kurs walutowy - InsiderFX | Finanse bez stresu\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/szwajcaria-1.jpg\",\"datePublished\":\"2019-09-11T18:05:15+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-22T19:13:31+00:00\",\"description\":\"Kiedy w styczniu 2015 roku centralny bank Szwajcarii (SNB) zszokowa\u0142 uczestnik\u00f3w rynku decyduj\u0105c si\u0119 na porzucenie polityki obrony kursu helweckiej waluty\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"en-US\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/szwajcaria-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/szwajcaria-1.jpg\",\"width\":1280,\"height\":853},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Wra\u017cliwo\u015b\u0107 szwajcarskiego eksportu na kurs walutowy\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/\",\"name\":\"InsiderFX | Finanse bez stresu\",\"description\":\"Twoje wsparcie w zarz\u0105dzaniu finansami osobistymi\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"en-US\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/#organization\",\"name\":\"InsiderFX | Finanse bez stresu\",\"url\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/InsiderFX_white1.svg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/InsiderFX_white1.svg\",\"width\":210,\"height\":100,\"caption\":\"InsiderFX | Finanse bez stresu\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/arkadiuszbalcerowski.insiderfx\",\"https:\/\/x.com\/Insider_FX\",\"https:\/\/www.youtube.com\/@InsiderFX_FinanseBezStresu\",\"https:\/\/www.instagram.com\/insiderfx.finanse.bez.stresu\/\",\"https:\/\/www.tiktok.com\/@insiderfx.finanse\",\"https:\/\/www.linkedin.com\/in\/arkadiusz-balcerowski-cfa-53615914a\/\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/insiderfx.pl\/#\/schema\/person\/761938215d79173b7ff21e0a441c1959\",\"name\":\"Arkadiusz Balcerowski\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"en-US\",\"@id\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ff39ef10e9f4df3e227ec39d4173b3f4483cf1de146b1deea70222cbd0bab10e?s=96&d=mm&r=g\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ff39ef10e9f4df3e227ec39d4173b3f4483cf1de146b1deea70222cbd0bab10e?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ff39ef10e9f4df3e227ec39d4173b3f4483cf1de146b1deea70222cbd0bab10e?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Arkadiusz Balcerowski\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/insiderfx.pl\/\"],\"url\":\"http:\/\/insiderfx.pl\/en\/author\/insideadmin\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wra\u017cliwo\u015b\u0107 szwajcarskiego eksportu na kurs walutowy - InsiderFX | Finanse bez stresu","description":"Kiedy w styczniu 2015 roku centralny bank Szwajcarii (SNB) zszokowa\u0142 uczestnik\u00f3w rynku decyduj\u0105c si\u0119 na porzucenie polityki obrony kursu helweckiej waluty","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/insiderfx.pl\/en\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/","og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Wra\u017cliwo\u015b\u0107 szwajcarskiego eksportu na kurs walutowy - InsiderFX | Finanse bez stresu","og_description":"Kiedy w styczniu 2015 roku centralny bank Szwajcarii (SNB) zszokowa\u0142 uczestnik\u00f3w rynku decyduj\u0105c si\u0119 na porzucenie polityki obrony kursu helweckiej waluty","og_url":"https:\/\/insiderfx.pl\/en\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/","og_site_name":"InsiderFX | Finanse bez stresu","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/arkadiuszbalcerowski.insiderfx","article_published_time":"2019-09-11T18:05:15+00:00","article_modified_time":"2026-03-22T19:13:31+00:00","og_image":[{"width":1280,"height":853,"url":"https:\/\/insiderfx.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/szwajcaria-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Arkadiusz Balcerowski","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@Insider_FX","twitter_site":"@Insider_FX","twitter_misc":{"Written by":"Arkadiusz Balcerowski","Est. reading time":"21 minutes"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/"},"author":{"name":"Arkadiusz Balcerowski","@id":"https:\/\/insiderfx.pl\/#\/schema\/person\/761938215d79173b7ff21e0a441c1959"},"headline":"Wra\u017cliwo\u015b\u0107 szwajcarskiego eksportu na kurs walutowy","datePublished":"2019-09-11T18:05:15+00:00","dateModified":"2026-03-22T19:13:31+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/"},"wordCount":4179,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/insiderfx.pl\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/insiderfx.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/szwajcaria-1.jpg","articleSection":["Archiwum analiz"],"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/","url":"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/","name":"Wra\u017cliwo\u015b\u0107 szwajcarskiego eksportu na kurs walutowy - InsiderFX | Finanse bez stresu","isPartOf":{"@id":"https:\/\/insiderfx.pl\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/insiderfx.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/szwajcaria-1.jpg","datePublished":"2019-09-11T18:05:15+00:00","dateModified":"2026-03-22T19:13:31+00:00","description":"Kiedy w styczniu 2015 roku centralny bank Szwajcarii (SNB) zszokowa\u0142 uczestnik\u00f3w rynku decyduj\u0105c si\u0119 na porzucenie polityki obrony kursu helweckiej waluty","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/#breadcrumb"},"inLanguage":"en-US","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/#primaryimage","url":"https:\/\/insiderfx.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/szwajcaria-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/insiderfx.pl\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/szwajcaria-1.jpg","width":1280,"height":853},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/insiderfx.pl\/wrazliwosc-szwajcarskiego-eksportu-kurs-walutowy\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/insiderfx.pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Wra\u017cliwo\u015b\u0107 szwajcarskiego eksportu na kurs walutowy"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/insiderfx.pl\/#website","url":"https:\/\/insiderfx.pl\/","name":"InsiderFX | Finanse bez stresu","description":"Twoje wsparcie w zarz\u0105dzaniu finansami osobistymi","publisher":{"@id":"https:\/\/insiderfx.pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/insiderfx.pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"en-US"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/insiderfx.pl\/#organization","name":"InsiderFX | Finanse bez stresu","url":"https:\/\/insiderfx.pl\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/insiderfx.pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/insiderfx.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/InsiderFX_white1.svg","contentUrl":"https:\/\/insiderfx.pl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/InsiderFX_white1.svg","width":210,"height":100,"caption":"InsiderFX | Finanse bez stresu"},"image":{"@id":"https:\/\/insiderfx.pl\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/arkadiuszbalcerowski.insiderfx","https:\/\/x.com\/Insider_FX","https:\/\/www.youtube.com\/@InsiderFX_FinanseBezStresu","https:\/\/www.instagram.com\/insiderfx.finanse.bez.stresu\/","https:\/\/www.tiktok.com\/@insiderfx.finanse","https:\/\/www.linkedin.com\/in\/arkadiusz-balcerowski-cfa-53615914a\/"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/insiderfx.pl\/#\/schema\/person\/761938215d79173b7ff21e0a441c1959","name":"Arkadiusz Balcerowski","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"en-US","@id":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ff39ef10e9f4df3e227ec39d4173b3f4483cf1de146b1deea70222cbd0bab10e?s=96&d=mm&r=g","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ff39ef10e9f4df3e227ec39d4173b3f4483cf1de146b1deea70222cbd0bab10e?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/ff39ef10e9f4df3e227ec39d4173b3f4483cf1de146b1deea70222cbd0bab10e?s=96&d=mm&r=g","caption":"Arkadiusz Balcerowski"},"sameAs":["https:\/\/insiderfx.pl\/"],"url":"http:\/\/insiderfx.pl\/en\/author\/insideadmin\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/insiderfx.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15389","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"http:\/\/insiderfx.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/insiderfx.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/insiderfx.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/insiderfx.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15389"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/insiderfx.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15389\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27052,"href":"http:\/\/insiderfx.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15389\/revisions\/27052"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/insiderfx.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15417"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/insiderfx.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15389"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/insiderfx.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15389"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/insiderfx.pl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15389"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}